23 Kasım 2009 Pazartesi

Jose Saramago - Görmek

“Berlusconi, Armani kravatlı faşizmdir.”


Neoliberalizme ve siyasi/ekonomik talana verip veriştirdiği “Not Defterimden” isimli kitabının yayımlanmasından sonra yaptığı bir konuşmada, yukarıdaki "iri" sözleri sarfeden Jose Saramago denilince, aklıma gelen ilk kelime yaratıcılık. Normal ve sıradan bir şekilde süregiden yaşamlara kargaşayı ekleyip, bir nevi distopya yaratıyor. Olmazlar olursa olabilecekleri, olabilecek en vurucu kurguyla pişirip önüme koyuyor her defasında. Bir romanında, ölüm o zamana kadar eksiksiz ve mükemmel bir biçimde yerine getirdiği görevinden vazgeçiyor. Bir diğerinde, körlük bütün şehre salgın bir hastalık gibi yayılıyor.


“Görmek” de ise, ismini bilmediğimiz kurmaca bir ülkenin başkentinde, seçim günü yağan yoğun yağmur yüzünden kimse oy kullanmaya gitmiyor. Öğleden sonra yağmur diniyor ve insanlar “vatandaşlık görevlerini” yerine getirmek üzere oy kullanacakları yere doğru yollanıyorlar. Ancak, sandıklar açıldığında hepimizi büyük bir sürpriz bekliyor. Oyların %83’ü beyaz, yani boş cıkıyor. Bunun bir başkaldırı olduğuna kanaat getiren hükümet, sıkıyönetim ilan ediyor ve o hepimizin bildiğçark dönmeye başlıyor. Seçilmişlerin, en tepede duranların beceriksizliği, yöneten ve yönetilen arasındaki uçurum, kapalı kapılar ardında alınan kararların yıkıcılığı, yine bence karanlık bir üslupla yazıya dökülüyor. 

Saramago'nun biçimsel tercihleri - sadece nokta ve virgül kullanması, diyalogları virgüllerle birbirinden ayırması, sadece cümle başında büyük harf kullanması - okumayı bir nebze güçleştiriyor. Birçok kez, okuduğunuz bir cümleye tekrar dönmek zorunda kalıyorsunuz. Ancak, o 'omnipresent', çarpıcı kurgu, dilindeki bu zorlayıcı öğeleri elinizin tersiyle itip umursamamanız icin yeterli.

Kıssadan hisse: Portekizli dedeyi okuyun, okutturun!

Can Yayınları, 2009
Jose Saramago
1922 - 2010

1 yorum:

  1. Sevgili Özgür,
    Bloğun hayırlı olsun.Yaşasın blog dünyası bir kitapsever daha kazandı.
    Yazarın Körlük kitabını okumuştum.Görmek de listemde, en kısa zamanda okunacak

    YanıtlaSil

Related Posts with Thumbnails